Chung tay kiểm soát tăng huyết áp - Bảo vệ trái tim, phòng ngừa đột quỵ

Hưởng ứng Ngày Thế giới Phòng, chống tăng huyết áp 17/5/2026

 

Tăng huyết áp là một trong những bệnh lý tim mạch thường gặp nhất hiện nay, được ví như “kẻ giết người thầm lặng” vì phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim, suy thận hoặc tổn thương mắt.

 

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tim mạch và tử vong sớm; ước tính có hơn 1 tỷ người trưởng thành trên thế giới đang sống chung với tăng huyết áp, nhưng nhiều người chưa được phát hiện, điều trị hoặc kiểm soát huyết áp đầy đủ.

 

 

1. Tăng huyết áp là gì?

Huyết áp là áp lực của máu tác động lên thành động mạch khi tim co bóp và khi tim nghỉ. Huyết áp được biểu thị bằng hai chỉ số:

Huyết áp tâm thu: chỉ số phía trên, phản ánh áp lực khi tim co bóp.
Huyết áp tâm trương: chỉ số phía dưới, phản ánh áp lực khi tim nghỉ giữa hai nhịp đập.

Theo các khuyến cáo hiện hành, tăng huyết áp thường được xác định khi huyết áp đo tại cơ sở y tế từ 140/90 mmHg trở lên, sau khi được đo đúng kỹ thuật và xác nhận qua nhiều lần đo phù hợp. Hướng dẫn ESC 2024 nhấn mạnh vai trò của đo huyết áp đúng quy trình, đánh giá nguy cơ tim mạch toàn diện và theo dõi huyết áp ngoài phòng khám khi cần thiết.

 

2. Vì sao cần phát hiện sớm tăng huyết áp?

Tăng huyết áp kéo dài làm tổn thương mạch máu và nhiều cơ quan quan trọng trong cơ thể. Nếu không được phát hiện và kiểm soát tốt, bệnh có thể gây ra:

- Đột quỵ não, xuất huyết não hoặc nhồi máu não.

 -Nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực.

- Suy tim, rối loạn nhịp tim.

- Suy thận mạn.

- Tổn thương võng mạc, giảm thị lực.

- Tổn thương mạch máu ngoại biên.

Điều đáng lưu ý là nhiều người bị tăng huyết áp vẫn cảm thấy hoàn toàn bình thường. Vì vậy, đo huyết áp thường xuyên là biện pháp đơn giản, dễ thực hiện và hiệu quả nhất để phát hiện sớm bệnh.

 

3. Ai nên đo huyết áp?

Tất cả người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên nên chủ động kiểm tra huyết áp định kỳ, đặc biệt là những người có yếu tố nguy cơ sau:

- Tuổi cao.

- Thừa cân, béo phì.

- Ăn mặn, ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn.

- Ít vận động thể lực.

- Hút thuốc lá, thuốc lào.

- Uống rượu bia thường xuyên.

- Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ.

- Mắc đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh thận mạn.

- Có tiền sử gia đình mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc đột quỵ.

 

4. Làm gì để phòng ngừa và kiểm soát tăng huyết áp?

Tăng huyết áp có thể được phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả nếu người dân duy trì lối sống lành mạnh, phát hiện sớm bệnh và tuân thủ điều trị. Các khuyến cáo quốc tế đều nhấn mạnh vai trò của thay đổi lối sống, bao gồm giảm muối, dinh dưỡng hợp lý, kiểm soát cân nặng, vận động thể lực, hạn chế rượu bia và không hút thuốc.

 

Giảm ăn muối

Ăn mặn là một trong những yếu tố quan trọng làm tăng huyết áp. Người dân nên hạn chế muối, nước mắm, bột canh, mì chính, đồ muối chua, thực phẩm chế biến sẵn, thịt hộp, xúc xích, mì ăn liền và các món kho mặn.

 

Ăn uống hợp lý

Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá, các loại đậu; hạn chế mỡ động vật, phủ tạng, đồ chiên rán, thức ăn nhanh, nước ngọt và thực phẩm nhiều đường.

 

Tăng cường vận động thể lực

Người trưởng thành nên duy trì vận động đều đặn, phù hợp với sức khỏe như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi, tập dưỡng sinh hoặc các bài tập aerobic mức độ vừa. Vận động thể lực giúp giảm huyết áp, kiểm soát cân nặng, cải thiện đường máu và mỡ máu.

 

Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia

Thuốc lá làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Rượu bia nếu sử dụng thường xuyên hoặc quá mức cũng góp phần làm tăng huyết áp và gây nhiều tác hại cho tim mạch, gan, thần kinh.

 

Tuân thủ điều trị

Người bệnh tăng huyết áp cần dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý bỏ thuốc khi thấy huyết áp đã ổn định. Tăng huyết áp là bệnh mạn tính, việc điều trị cần duy trì lâu dài, kết hợp theo dõi huyết áp tại nhà và tái khám định kỳ.

 

5. Khi nào cần đi khám ngay?

Người dân cần đến cơ sở y tế ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:

- Đau ngực, khó thở.

- Yếu hoặc tê bì nửa người.

- Méo miệng, nói khó, nhìn mờ đột ngột.

- Đau đầu dữ dội, nôn ói, rối loạn ý thức.

- Huyết áp tăng rất cao kèm triệu chứng bất thường.

- Hồi hộp trống ngực, ngất hoặc gần ngất.

Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo biến chứng tim mạch hoặc thần kinh nguy hiểm, cần được xử trí kịp thời.

 

6. Bệnh viện đa khoa Hòa Bình chung tay kiểm soát tăng huyết áp

Hưởng ứng Ngày Thế giới Phòng, chống tăng huyết áp năm 2026 với chủ đề “Chung tay kiểm soát tăng huyết áp”, Bệnh viện đa khoa Hòa Bình tăng cường công tác khám, tư vấn, phát hiện sớm và điều trị kịp thời cho người bệnh tăng huyết áp; đồng thời đẩy mạnh truyền thông giáo dục sức khỏe cho người bệnh và người nhà người bệnh khi đến khám, điều trị tại bệnh viện.

Khoa Nội Tim mạch khuyến cáo mỗi người dân hãy chủ động:

 

Biết chỉ số huyết áp của mình.

Đo huyết áp định kỳ, kể cả khi không có triệu chứng.

Duy trì lối sống lành mạnh, giảm ăn muối, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia.

Tuân thủ điều trị và tái khám đúng hẹn nếu đã được chẩn đoán tăng huyết áp.

 

Kiểm soát tốt huyết áp không chỉ giúp phòng ngừa đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim, suy thận mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho mỗi người bệnh, mỗi gia đình và cộng đồng.

 

Thông điệp truyền thông:

Đo huyết áp thường xuyên – Phát hiện sớm – Điều trị đúng – Kiểm soát tốt – Bảo vệ trái tim.

BS.CKI. Bùi Thị Thủy

Phó Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp – Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình