Chủ động sử dụng muối I-ốt đúng cách – Biện pháp đơn giản bảo vệ sức khỏe gia đình và cộng đồng

Hưởng ứng Ngày Toàn dân mua và sử dụng muối i-ốt 02/11/2026

Muối i-ốt là gia vị quen thuộc trong mỗi gia đình, đồng thời là nguồn bổ sung vi chất dinh dưỡng thiết yếu, góp phần phòng ngừa các rối loạn do thiếu i-ốt. Tuy nhiên, không phải ai cũng quan tâm đến việc lựa chọn và sử dụng muối i-ốt đúng cách. Thiếu i-ốt kéo dài có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe, đặc biệt ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ, thể chất và trí tuệ của trẻ em. Hưởng ứng Ngày Toàn dân mua và sử dụng muối i-ốt 02/11/2026, Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình khuyến cáo mỗi người dân hãy chủ động lựa chọn, sử dụng muối i-ốt và các gia vị có bổ sung i-ốt trong bữa ăn hằng ngày, góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.

1. I-ốt – Vi chất dinh dưỡng thiết yếu đối với cơ thể

I-ốt là vi chất dinh dưỡng cần thiết cho quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp. Các hormone này có vai trò quan trọng trong điều hòa chuyển hóa, kiểm soát hoạt động của nhiều cơ quan, đồng thời hỗ trợ quá trình tăng trưởng và phát triển thể chất, trí tuệ của con người.

I-ốt cần thiết đối với tất cả mọi người ở mọi lứa tuổi. Đặc biệt, phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú, thai nhi và trẻ nhỏ là những nhóm đối tượng cần được quan tâm bảo đảm cung cấp đủ i-ốt.

Trong thời kỳ mang thai, i-ốt có vai trò quan trọng đối với sự hình thành và phát triển não bộ, hệ thần kinh của thai nhi. Thiếu i-ốt ở người mẹ có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ ngay từ trong bào thai. Đối với trẻ nhỏ, việc cung cấp đủ i-ốt góp phần bảo đảm quá trình tăng trưởng, phát triển thể chất, khả năng nhận thức và học tập.

2. Thiếu i-ốt gây ra những hậu quả gì?

Khi cơ thể không được cung cấp đủ i-ốt trong thời gian dài, quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến nhiều rối loạn sức khỏe.

Một số hậu quả thường gặp của tình trạng thiếu i-ốt bao gồm:

- Bướu cổ: Tuyến giáp phải tăng hoạt động để đáp ứng nhu cầu hormone, lâu dài có thể dẫn đến phì đại tuyến giáp.

- Suy giáp: Thiếu i-ốt có thể làm giảm khả năng tổng hợp hormone tuyến giáp, ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa và hoạt động của cơ thể.

- Ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ: Thiếu i-ốt trong thời kỳ bào thai và những năm đầu đời có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ, khả năng nhận thức và học tập của trẻ.

- Ảnh hưởng đến phát triển thể chất: Trẻ em có thể bị ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng và phát triển bình thường.

- Nguy cơ đối với phụ nữ mang thai và thai nhi: Thiếu i-ốt trong thai kỳ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe người mẹ và sự phát triển của thai nhi.

Đáng lưu ý, những tổn thương về phát triển trí tuệ do thiếu i-ốt trong giai đoạn sớm của cuộc đời có thể để lại hậu quả lâu dài, thậm chí không thể hồi phục hoàn toàn. Vì vậy, phòng, chống thiếu i-ốt cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và ở mọi lứa tuổi.

3. Sử dụng muối i-ốt đúng cách để phòng ngừa thiếu i-ốt

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bổ sung i-ốt vào muối ăn là một trong những biện pháp an toàn, hiệu quả và thiết thực nhằm phòng ngừa các rối loạn do thiếu i-ốt trong cộng đồng.

Để sử dụng muối i-ốt hiệu quả, mỗi gia đình cần lưu ý:

Thứ nhất, lựa chọn đúng sản phẩm.

Ưu tiên lựa chọn muối i-ốt và các loại gia vị có bổ sung i-ốt như nước mắm, bột canh, hạt nêm… Sản phẩm cần có nhãn mác rõ ràng, ghi đầy đủ thông tin về thành phần, hàm lượng i-ốt, nguồn gốc xuất xứ, ngày sản xuất và hạn sử dụng. Không nên lựa chọn sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc bao bì bị rách, hở, ẩm ướt.

Thứ hai, duy trì thói quen sử dụng hằng ngày.

Sử dụng muối i-ốt thay cho muối thường trong chế biến thức ăn, đồng thời lựa chọn các gia vị mặn có bổ sung i-ốt phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của gia đình. Việc sử dụng cần được duy trì thường xuyên, không chỉ thực hiện trong một thời gian ngắn.

Thứ ba, sử dụng muối i-ốt đúng cách khi chế biến thực phẩm.

I-ốt có thể bị hao hụt trong quá trình chế biến và bảo quản nếu không thực hiện đúng cách. Vì vậy, người nội trợ nên lưu ý:

- Không rang hoặc đun muối i-ốt ở nhiệt độ cao trong thời gian dài.

- Khi nấu ăn, nên bổ sung muối i-ốt vào giai đoạn cuối của quá trình chế biến, khi thức ăn gần chín hoặc đã tắt bếp.

- Có thể sử dụng muối i-ốt để nêm nếm, ướp hoặc làm gia vị chấm với lượng phù hợp.

- Tránh để muối i-ốt tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao, độ ẩm và ánh nắng trực tiếp.

Thứ tư, bảo quản muối i-ốt đúng cách.

Muối i-ốt nên được đựng trong hộp hoặc lọ có nắp kín, đặt ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và độ ẩm cao. Không nên bảo quản muối trong túi hoặc dụng cụ không kín. Cần sử dụng sản phẩm trong thời hạn khuyến cáo của nhà sản xuất để bảo đảm chất lượng.

Thứ năm, bổ sung i-ốt hợp lý, không ăn mặn.

Sử dụng muối i-ốt không có nghĩa là tăng lượng muối trong khẩu phần ăn. Theo WHO, người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 5 gam muối mỗi ngày, tính tổng lượng muối từ thực phẩm, gia vị và muối bổ sung trong quá trình chế biến.

Ăn quá mặn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch và các bệnh lý liên quan. Vì vậy, mỗi người cần duy trì thói quen ăn nhạt, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ muối chua, thực phẩm có hàm lượng muối cao, đồng thời sử dụng muối i-ốt với lượng hợp lý.

4. Chú ý bảo đảm nhu cầu i-ốt đối với các nhóm đối tượng đặc biệt

Nhu cầu i-ốt của cơ thể có thể thay đổi theo độ tuổi và tình trạng sinh lý. Đặc biệt, phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú và trẻ nhỏ cần được quan tâm bảo đảm cung cấp đủ i-ốt.

Bên cạnh việc sử dụng muối i-ốt, cần duy trì chế độ dinh dưỡng đa dạng, cân đối, kết hợp các thực phẩm giàu i-ốt như cá biển, hải sản, sữa và trứng.

Đối với phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú và người mắc bệnh lý tuyến giáp, việc sử dụng các chế phẩm bổ sung i-ốt cần được tư vấn bởi nhân viên y tế, tránh tự ý bổ sung quá mức. Bổ sung i-ốt hợp lý là yếu tố quan trọng góp phần bảo vệ sức khỏe bà mẹ, hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ em.

5. Chung tay hưởng ứng Ngày Toàn dân mua và sử dụng muối i-ốt 02/11/2026

Phòng, chống các rối loạn do thiếu i-ốt không phải là trách nhiệm của riêng ngành Y tế mà cần sự chung tay, hưởng ứng của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội.

Hưởng ứng Ngày Toàn dân mua và sử dụng muối i-ốt 02/11/2026, Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình khuyến cáo toàn thể cán bộ, viên chức, người lao động và nhân dân trên địa bàn nâng cao nhận thức về vai trò của i-ốt đối với sức khỏe; chủ động lựa chọn, sử dụng muối i-ốt và các gia vị có bổ sung i-ốt trong bữa ăn hằng ngày; đồng thời duy trì chế độ ăn giảm muối, dinh dưỡng khoa học và hợp lý.

Mỗi gia đình hãy trở thành một tuyên truyền viên tích cực, cùng chia sẻ kiến thức, vận động người thân và cộng đồng hình thành thói quen sử dụng muối i-ốt đúng cách. Những hành động nhỏ từ mỗi bữa ăn hằng ngày sẽ góp phần phòng ngừa các rối loạn do thiếu i-ốt, bảo vệ sức khỏe bà mẹ, trẻ em, nâng cao chất lượng dân số và xây dựng cộng đồng khỏe mạnh.

Phòng CTXH